DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/59/57-61
Yeganə Babasoy
Naxçıvan DövlətUniversiteti
doktorant
https://orcid.org/0009-0008-2318-4056
babasoy.yegane@gmail.com
Dilçilikdə isimlərin təbiəti: Struktur, semantik və dillərarası təhlil
Xülasə
Bu tədqiqat isimlərin təbiətini qrammatik, semantik və dillərarası nöqteyi-nəzərdən araşdıraraq, onların həm dildə, həm də idrakda əsas əhəmiyyətini vurğulayır. İsimlər varlıqları, ideyaları və kateqoriyaları təmsil edən linqvistik elementlər kimi təhlil edilir, mənanın qurulmasında və şərhində vacib komponentlər kimi xidmət edir. Ferdinand de Saussure-un strukturalist yanaşmasına əsaslanaraq, isimlər dil sistemi daxilində formanı məna ilə əlaqələndirən əlamətlər kimi baxılır. Tədqiqatda isimlərin say, hal və sintaktik rol kimi qrammatik xüsusiyyətlərinə görə necə təsnif edildiyi, konkret və mücərrəd anlayışlar arasında semantik fərqlər araşdırılır. Xüsusi və ümumi isimlər arasındakı ziddiyyətə və onların istinad və təsnifatdakı funksiyalarına xüsusi diqqət yetirilir. Azərbaycan dili, ingilis dili, rus dili, türk dili və çin dilini əhatə edən dillərarası müqayisə isim sistemlərində həm ortaq xüsusiyyətləri, həm də struktur dəyişkənliyini aşkar edir. Nəticələr göstərir ki, isimlər təkcə qrammatik vahidlər kimi deyil, həm də koqnitiv mexanizmlərin və mədəni çərçivələrin əksi kimi fəaliyyət göstərir, fərdlərin dünyanı necə qavraması və dərk etməsində mühüm rol oynayır.
Açar sözlər: isimlər, dilçilik, semantika, morfologiya, dillərarası müqayisə, idrak