Əlcəzairdə dövlət gəlirlərini müəyyən edən amillər: 2000–2025-ci illər ərzində iqtisadi artım, fiskal intizam və neft qiymətlərinin rolunun ekonometrik təhlili
Trad Murad1* 
, Laouar Nuara2
Xülasə. Bu tədqiqat Əlcəzairdə dövlət gəlirlərini müəyyən edən amilləri, xüsusilə 2000–2025-ci illər ərzində iqtisadi artım, fiskal intizam və neft qiymətlərinin roluna diqqət yetirməklə araşdırır. Tədqiqatda dəyişənlər arasındakı həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli əlaqələri təhlil etmək üçün Avtoreqressiv Paylanmış Gecikmə (ARDL) modelindən istifadə olunur. Empirik təhlil illik məlumatlara əsaslanır; qiymətləndirilmiş modelin etibarlılığını və adekvatlığını yoxlamaq üçün bir sıra diaqnostik və dayanıqlılıq testləri aparılmışdır. Sərhəd testi (bounds testing) yanaşması dövlət gəlirləri, iqtisadi artım, fiskal intizam və neft qiymətləri arasında uzunmüddətli kointeqrasiya əlaqəsinin mövcudluğunu təsdiqləyir. Qiymətləndirilmiş xəta düzəltmə modeli (error correction model) həmçinin göstərir ki, qısamüddətli kənarlaşmalardan sonra uzunmüddətli tarazlığa qayıtmaq üçün əhəmiyyətli bir tənzimləmə mexanizmi mövcuddur. Nəticələr, Əlcəzairdə dövlət gəlirlərinin dinamikasını izah etməkdə iqtisadi və fiskal şərtlərin, eləcə də neft qiymətlərindəki dalğalanmaların vacibliyini vurğulayır. Bu tapıntılar, xüsusilə Əlcəzairin karbohidrogen gəlirlərindən asılılığı kontekstində, fiskal siyasət və gəlirlərin idarə edilməsi strategiyaları üçün faydalı tövsiyələr təqdim edir. Tədqiqatda belə nəticəyə gəlinir ki, fiskal intizamın gücləndirilməsi, dayanıqlı iqtisadi artımın dəstəklənməsi və neft qiymətlərinin dəyişməsinə qarşı həssaslığın azaldılması dövlət gəlirlərinin sabitliyini və davamlılığını artırmaq üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Açar sözlər: dövlət gəlirləri, iqtisadi artım, fiskal intizam, neft qiymətləri, ARDL, Əlcəzair