DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/126/152-156
Ramiz Tağıyev
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0005-1103-2117
ramiz.taghiev@gmail.com
Gülşən Abdullayeva
Azerbaijan State Oil and Industry University
https://orcid.org/0000-0003-0168-9623
gulyareservation@mail.ru
Hidrogen nəqli üçün müasir texnologiyalar və perspektivlər:
çətinliklər, həllər və hidrogen enerjisinin inkişafında rol
Xülasə
Hidrogen enerjisi antropogen istixana qazı tullantılarının azaldılması və aşağı karbonlu inkişaf modelinə keçid üzrə qlobal strategiyanın əsas elementi hesab olunur. Hidrogen nəqliyyat sektorunda, sənayedə və elektrik enerjisi sənayesində ənənəvi karbohidrogen ehtiyatlarını qismən və ya tamamilə əvəz edə bilən çox yönlü enerji daşıyıcısı kimi mövqe tutur. Lakin hidrogen texnologiyalarının genişmiqyaslı tətbiqinə mane olan əsas amillərdən biri onun səmərəli və təhlükəsiz daşınması problemidir. Ənənəvi yanacaqlardan fərqli olaraq, hidrogen normal şəraitdə aşağı həcmli enerji sıxlığına malikdir və bu da inkişaf etməkdə olan infrastrukturun iqtisadi səmərəliliyinə və təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edən ixtisaslaşdırılmış saxlama və çatdırılma texnologiyalarının istifadəsini tələb edir. Bu məqalədə hidrogenin yüksək təzyiq altında qaz halında, kriogen temperaturda mayeləşdirilmiş formada və ammonyak, metanol və maye üzvi hidrogen daşıyıcıları (LOHC) kimi kimyəvi birləşmələrin bir hissəsi kimi hərəkəti də daxil olmaqla, əsas hidrogen daşınma üsullarının hərtərəfli təhlili təqdim olunur. Bu yanaşmaların texnoloji xüsusiyyətləri, enerji intensivliyi, təhlükəsizlik göstəriciləri və kommersiya potensialı nəzərə alınmaqla müqayisəli təhlili aparılır. İqlim proseslərinə dolayı təsir göstərə biləcək hidrogen sızmaları və itkiləri ilə əlaqəli ekoloji aspektlər və potensial risklər də nəzərə alınır. Son bölmədə beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin formalaşdırılması, saxlama sistemlərinin bərpa olunan enerji mənbələri ilə inteqrasiyası və tənzimləyici çərçivə işlərinin təkmilləşdirilməsi daxil olmaqla, hidrogen logistikasının inkişafı üçün perspektivli sahələr təhlil edilir. Beləliklə, hidrogen nəqli ilə bağlı problemlərin həlli qlobal hidrogen bazarının inkişafında və davamlı enerji inkişafının həyata keçirilməsində əsas amildir.
Açar sözlər: hidrogen enerjisi, hidrogen nəqli, maye hidrogen, hidrogen boru kəməri, kriogen texnologiyalar, ammonyak, hidrogen logistikası, enerji keçidi, davamlı inkişaf