DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/57/212-216
Namiq Quliyev
Odlar Yurdu Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0009-4332-7197
nquliyevcorp@gmail.com
IOT cihazlarının təhlükəsizliyi və kiber-təhlükə riskləri
Xülasə
Tədqiqatın məqsədi: Bu tədqiqatın məqsədi, vacib inkişaf sahələrində və vacib infrastrukturda IoT cihazlarının idarə olunmasına təsir göstərə biləcək vacib idarəetmə problemlərini və risklərini tapmaqdır. Tədqiqatın məqsədi, IoT infrastrukturundakı zəiflikləri, o cümlədən aparat dizayn qüsurlarını, tətbiq proqram təminatındakı çatışmazlıqları, şəbəkə konfiqurasiya səhvlərini və təchizat zənciri təhdidlərini sistematik şəkildə araşdırmaqdır.
Tətbiqi əhəmiyyəti: Tədqiqat nəticələri bizə inkişaf etməkdə olan IoT ekosistemləri üçün vacib olan kibertəhdidlərdən, məsələn, kritik infrastruktur, səhiyyə sistemləri, sənaye əməliyyatları və gündəlik istehlakçı tətbiqlərindən qorunmaq üçün faydalı bir yol təqdim edir. Təşkilati riskləri azaltmaq üçün texniki, təşkilati və strateji müdafiə mexanizmlərinin tətbiqi üçün praqmatik strategiyalar təklif edir.
Tədqiqat nəticəsi: IoT təhlükəsizliyinin yalnız bir və ya iki texnoloji düzəliş deyil, geniş bir strategiyaya ehtiyacı var. Son nöqtə cihazları, şəbəkə seqmentasiyası, bulud API təhlükəsizliyi və məlumatların təmin edilməsi bu strategiyanın vacib hissələridir. Tədqiqat, həmçinin, gələcək risklərlə mübarizə aparmaq üçün real vaxt rejimində şeyləri izləməyin, proqram təminatının monitorinqini yoxlamağın və kvant sonrası kriptoqrafiya standartına keçməyin nə qədər vacib olduğunu vurğulayır.
Açar sözlər: IoT təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik riskləri, şəbəkə seqmentləri, son nöqtə qorunması, bulud API-ləri, məlumatların təmin edilməsi, təchizat zənciri təhlükəsizliyi, kvant sonrası kriptoqrafiya, ağıllı cihazlar, proqram təminatı ilə dəstəklənən, identifikasiya, sıfır zəifliklər