Mətn komponentlərinin bağlanmasında morfoloji vasitələrin rolu
Fərqanə Məmmədova 
Xülasə. Məqalədə Azərbaycan dilində mətnin təşkili və onun sintaktik bütöv kimi formalaşması məsələsi araşdırılır. Göstərilir ki, mətn ayrı-ayrı cümlələrin mexaniki ardıcıllığı deyil, müəyyən fikir mərkəzi ətrafında birləşən və daxili əlaqələr hesabına bütövləşən mürəkkəb nitq vahididir. Mətn komponentlərinin əlaqələnməsində prosodik, leksik vasitələrlə yanaşı, qrammatik vasitələrin də rolu mühümdür. İsim, əvəzlik, feil kimi əsas nitq hissələri ilə yanaşı, bağlayıcılar, ədatlar və modal sözlər kimi köməkçi nitq hissələri də cümlələr arasında qrammatik bağlılığın yaranmasına xidmət edir. Bu vasitələr mətn daxilində fikrin ardıcıllığını təmin edir, cümlələr arasında əlaqəni gücləndirir və məzmunun bütövlüyünü qoruyur. Eyni zamanda, təkrarlardan qaçmağa və mətnin daha axıcı və anlaşıqlı olmasına şərait yaradır. Nəticədə mətn vahid fikir ətrafında formalaşaraq kommunikativ məqsədin daha effektiv ifadəsinə xidmət edir.
Açar sözlər: mətn, sintaktik bütöv, qrammatik vasitələr, nitq hissələri, mətn sintaksisi