DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/126/162-168
İmaməddin Kərimov
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
https://orcid.org/0000-0001-9770-8950
imamaddin.karimov@asoiu.edu.az
Quyuağzı təzyiqi və nizamlayıcı dəyişiklikləri əsasında quyudibi
zonada qeyri-sabitliyin erkən diaqnostikası
Xülasə
Bu icmal quyudibi yaxınlığında süxur dayanıqlığının pozulması və qum təzahürü riskini erkən aşkar etmək üçün quyu ağzı təzyiqinin rəqsləri və nizamlayıcının davranışı üzrə dərc olunmuş tədqiqatları ümumiləşdirir. Ədəbiyyat göstərir ki, quyudibi zonasında inkişaf edən süxur zədələnməsi səthdə təzyiq dəyişmələrində ardıcıl dəyişikliklər yaradır. Bu əlaqə hidravlik müqavimətin dəyişməsi, bərk hissəcik yükünün artması və axın rejiminin transformasiyası ilə izah olunur. Geomexanik yanaşmalar, o cümlədən Mexaniki Yer Modeli (MEM) və klassik dağılma meyarları, gərginliyin yenidən paylanmasının kəskin dağılma və ya qopma tipli zədələnməni necə başlatdığını, ardınca təzyiq dinamikasını necə dəyişdirdiyini izah edir. Siqnal emalı üzrə işlər qeyri-sabit şəraitdə zaman və tezlik oblastında təkrarlanan əlamətlər göstərir: amplitudanın artması, dominant tezliklərin yerdəyişməsi, aşağı tezlikli komponentlərin payının yüksəlməsi. Maşın öyrənməsi yanaşmaları göstəricilər aydın təyin olunduqda və quyu-kəsişən yoxlama aparıldıqda aşkarlama və sinifləndirməni yaxşılaşdırır. Amma bir çox araşdırmada hələ də müxtəlif quyular üzrə testlər və standart sınaqlar çatışmır. Bu icmal geomexanik risk göstəricilərini, quyuağzında baş verən dəyişiklikləri və qərar hədlərini birləşdirən, tətbiq oluna bilən erkən xəbərdarlıq iş axını təklif edir. Məqsəd daha təhlükəsiz istismar və qumla bağlı hasilat itkisini azaltmaqdır.
Açar sözlər: Quyudibi yaxınlığında qeyri-sabitlik, qum təzahürü, quyu ağzı təzyiqi rəqsləri, boğucu imza analizi, səth əsaslı erkən xəbərdarlıq, siqnal emalı