Vüsalə Sərdarlı 
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
Gəncə, Azərbaycan
biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
vusalasardar@hotmail.com
Ramil Məmmədov
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
Gəncə, Azərbaycan
aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru
m.ramil201979@gmail.com
Aytən Ağayeva
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
Gəncə, Azərbaycan
aytan.agayeva@adau.edu.az
Türkan Babayeva
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
Gəncə, Azərbaycan
babayevaturk88@gmail.com
Rahilə Fərmanlı
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti Universitet
Gəncə, Azərbaycan
rahila.fermanli@adau.edu.az
Quzularda nekrobakteriozun alternativ müalicə üsulunun
eksperimental qiymətləndirilməsi
Xülasə
Nekrobakterioz heyvandarlıqda mühüm yoluxucu xəstəliklərdən biri olaraq qalır və xüsusilə cavan heyvanlarda ciddi sinir pozğunluqlarına və əhəmiyyətli iqtisadi itkilərə səbəb olur. Yerli antimikrob təsirin gücləndirilməsinə və orqanizmin immun cavabının yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş effektiv kompleks müalicə yanaşmalarının axtarışı aktual olaraq qalmaqdadır.
Tədqiqatın məqsədi nekrobakteriozla xəstələnmiş heyvanlarda naftalan nefti, oksitetrasiklin və immunomodulyator preparat olan miksoferonun birgə tətbiqinin terapevtik effektivliyini qiymətləndirmək olmuşdur.
Eksperimental şəraitdə ağız boşluğunun selikli qişasında yaranmış zədələrə naftalan nefti–oksitetrasiklin qarışığının yerli tətbiqinin müalicəvi təsiri öyrənilmişdir. Kompleks terapiya alan heyvanlarda klinik sağalma dinamikası və ümumi vəziyyət qiymətləndirilmiş və ənənəvi müalicə üsulları ilə müqayisə edilmişdir.
Naftalan nefti–oksitetrasiklin kombinasiyasının tətbiqi yerli toxumaların vəziyyətinin yaxşılaşması və iltihabi əlamətlərin azalması ilə müşayiət olunmuş, bu da klinik sağalmanın sürətlənməsinə səbəb olmuşdur. Miksoferonun əlavə tətbiqi qeyri-spesifik rezistentlik göstəricilərinin yüksəlməsi və infeksiyanın sistem şəkildə yayılma meylinin azalması ilə müşahidə edilmişdir.
Əldə olunan nəticələr göstərir ki, antimikrob və immunomodulyator komponentləri birləşdirən kompleks terapiya nekrobakteriozun müalicəsində perspektivli hesab oluna bilər. Lakin, bu nəticələrin təsdiqlənməsi üçün randomizə olunmuş nəzarətli eksperimental dizayn, standartlaşdırılmış qiymətləndirmə meyarları və molekulyar diaqnostik təsdiqlə aparılan əlavə tədqiqatlara ehtiyac vardır.
Açar sözlər: nekrobakterioz, Fusobacterium necrophorum, naftalan nefti, oksitetrasiklin, immunomodulyasiya, baytarlıq terapiyası