Radioelektron mübarizə şəraitində pilotsuz uçuş aparatlarının idarə olunması və telemetrik məlumat ötürülməsi üçün tezlik sıçrayışlı sistemin işlənib hazırlanması və eksperimental sınaqları
Muxtar Əzizullayev1* 
, Rəşad Nemətzadə2 , Günel Rzayeva3 ,
Türkan Muradova4 , Nuray Əzizullayeva4
Xülasə: Bu tədqiqat radioelektron mübarizə şəraitində pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) telemetriya sistemlərinin etibarlılığının artırılmasına yönəlmiş tezlik sıçrayışına əsaslanan rabitə yanaşmasını araşdırır. Tədqiqat çərçivəsində EasyEDA mühitində STM32 F405 mikroidarəedicisi əsasında uçuş kontrolleri layihələndirilmiş və eyni aparat platformasında iki alternativ telemetriya rabitə konfiqurasiyası həyata keçirilmişdir. Birinci konfiqurasiyada 2,4 GHz diapazonunda rabitə üçün NRF24L01 modulu istifadə edilmiş, ikinci konfiqurasiyada isə 868 MHz diapazonunda fəaliyyət göstərən RFD868x modulu inteqrasiya olunmuş və eyni sınaq şərtləri altında qiymətləndirilmişdir. Müdaxilələrə və kanalın bloklanmasına qarşı dayanıqlığın artırılması məqsədilə tezlik sıçrayışı alqoritmi hazırlanmış və telemetriya arxitekturasına inteqrasiya edilmişdir. Hər iki konfiqurasiyanın rabitə göstəricilərini qiymətləndirmək üçün 50 m, 100 m, 200 m və 500 m məsafələrdə eksperimental tədqiqatlar aparılmışdır. Sınaqlar zamanı RSSI, SNR, BER, gecikmə (latency) və yol itkisi (Path Loss) kimi əsas ötürmə parametrləri ölçülmüş və müvafiq riyazi modellərlə birlikdə təhlil edilmişdir. Nəticələr göstərir ki, təklif olunan tezlik sıçrayışı yanaşması radioelektron müdaxilələrin mövcud olduğu şəraitdə telemetriya kanalının dayanıqlığını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Bundan əlavə, müqayisəli təhlil təsdiq edir ki, rabitənin sabitliyi yalnız tezlik sıçrayışı strategiyasından deyil, həm də seçilmiş tezlik diapazonundan, telemetriya modulunun xüsusiyyətlərindən və antenna konfiqurasiyasından asılıdır.
Açar sözlər: pilotsuz uçuş aparatı (PUA), telemetriya sistemi, tezlik sıçrayışı, FHSS, radioelektron mübarizə, elektromaqnit müdaxiləsi, siqnal-küy nisbəti (SNR), qəbul edilmiş siqnal gücü göstəricisi (RSSI), bit səhv əmsalı (BER), yol itkisi (Path Loss), telemetriya kanalı, rabitənin etibarlılığı, uçuş kontrolleri, müdaxiləyə davamlı rabitə, simsiz telemetriya