Sərhəd mübahisələrinin həllində beynəlxalq arbitrajın rolu
Məhəmməd Benmaiza 
Xülasə. Beynəlxalq arbitraj, beynəlxalq məhkəmə çəkişmələri ilə müqayisədə çevikliyi və prosessual səmərəliliyinə görə dövlətlər arasında sərhəd mübahisələrinin həlli üçün beynəlxalq hüquqda ən effektiv sülh mexanizmlərindən biri kimi geniş şəkildə tanınır. O, mübahisə tərəfləri arasında qarşılıqlı razılaşmaya əsaslanan hüquqi həll yollarını təşviq etməklə silahlı münaqişələrin qarşısının alınmasında və beynəlxalq sabitliyin gücləndirilməsində mühüm rol oynayır. Arbitraj məhkəmələri həmçinin sərhəd müqavilələrinin şərhində və ərazi hüquqlarının müəyyən edilməsində əhəmiyyətli töhfə verir. Çoxsaylı beynəlxalq işlər arbitrajın sərhəd mübahisələrinin sülh və ədalətli şəkildə həllində uğurunu nümayiş etdirmişdir. Bu tədqiqat sülh yolu ilə həllin tənzimlənməsi prinsiplərini, mövcud sülh vasitələrinin spektrini, arbitrajın prosessual çərçivəsini və arbitraj qərarlarının effektivliyini araşdırmaq üçün doktrinal hüquqi tədqiqat metodologiyasından istifadə edir. Nəticələr göstərir ki, arbitraj öz çevikliyi, səmərəliliyi və bağlayıcı xarakteri ilə seçilir və bu da onu dostluq münasibətlərini və regional sabitliyi qorumaq istəyən dövlətlər üçün xüsusilə uyğun edir. Tədqiqat belə nəticəyə gəlir ki, dövlətlər beynəlxalq hüquq prinsiplərinə sadiq qalaraq və sülh həll yollarına həqiqi hazırlıq nümayiş etdirdikləri təqdirdə, beynəlxalq arbitraj dövlətlər arasında beynəlxalq sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün vacib bir vasitəyə çevrilmişdir.
Açar sözlər: beynəlxalq arbitraj, sərhəd mübahisələri, sülh yolu ilə həll, beynəlxalq hüquq, arbitraj məhkəməsi