DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/56/62-67
Elnurə Qasımova
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
https://orcid.org/0009-0007-5798-2892
ulviyye.eliyeva.90.90@mail.ru
Sevinc Mahmudova
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
https://orcid.org/0000-0001-7690-7184
sevinc.020ss@gmail.com
Könül Əliyeva
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
https://orcid.org/0009-0003-4457-9819
konulaliyevauni@mail.ru
Ayşən Abbasəlizadə
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
https://orcid.org/0009-0004-4087-4826
abbasalizadea@gmail.com
Anna Qruzina
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
https://orcid.org/0000-0003-2422-9996
anna-v-g2004@yandex.ru
Şifahi təqdimatda düzgün tələffüz: faktorlar və texnikalar
Xülasə
Məqalədə, xarici dildə danışarkən auditoriyanı yormadan, fikri sadə, aydın və başa düşülən şəkildə çatdırmağın yolları haqqında danışacağıq. Hamımız bilirik ki, praktik baxımdan tələffüzün əsas məqsədi “mükəmməl aksentsiz danışmaq” deyil, dinləyici tərəfindən asan başa düşülməkdir. Xarici dil öyrənənlər üçün tələffüz ən çətin bacarıqlardan biridir. Çünki düzgün qrammatika və zəngin söz ehtiyatı olsa belə, səhv tələffüz ünsiyyəti çətinləşdirə və anlaşılmazlığa səbəb ola bilər. Qrammatika skeletdirsə, tələffüz nəfəsdir, dilin “səsi”dir.
Məqalədə xarici dil öyrənilməsində tələffüzün rolu, istifadə olunan tələffüz texnikaları, şifahi təqdimat üsulları və nailiyyətləri müzakirə olunur. Bəzi insanlar xarici dil tələffüzündə digərlərindən daha yaxşı nəticələr əldə edirlər. Niyə belədir? Hansı tələbələrin yaxşı tələffüz əldə edəcəyini proqnozlaşdıra biləcək amillər hansılardır? Əgər tələffüzə kömək edən amilləri bilsəydik, öz öyrənməmizlə məşğul ola bilərdik.
Aparılan araşdırmalar bunu açıq şəkildə göstərir: tələffüz təsadüfən yox, düzgün metod, motivasiya və real dinləmə praktikası ilə inkişaf edir. Tələffüz “istədikdə birdən-birə düzələn” bacarıq deyil, davamlı məşq tələb edən bir prosesdir. Amma doğru yanaşma ilə hər kəs öz tələffüzünü inkişaf etdirə bilər. Anlaşılırlığa fokuslanmaq, təkrarlama (shadowing) metodu, səsli və fonetik məşqlər, eləcə də özünü qeydə alıb dinləmək tələffüzün inkişafında effektiv vasitələrdir.
Açar sözlər: tələffüz, şifahi təqdimat, anlaşılırlıq, intonasiya və vurğu, dinləmə bacarığı, xarici dil öyrənilməsi, motivasiya və praktik məşq