DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/63/41-50
Tranzit iqtisadiyyatında karbonsuzlaşdırma ilə qapalı dövrəli təchizat zəncirlərinin inteqrasiyası: Azərbaycanın logistika sektoru üçün altısütunlu siyasət qiymətləndirməsi
Sədaqət Əhmədova1 
, Rahibə Əbdülhəsənova2*
Xülasə. Yük daşımalarında karbon emissiyalarının azaldılmasına dair tədqiqatlar ilə qapalı dövrəli təchizat zəncirlərinin (QDTZ) layihələndirilməsinə dair tədqiqatlar bir-birinə toxunmadan, paralel şəkildə formalaşmışdır. Məqalə bu iki istiqamətin birləşdirilməsinin ayrılıqda əldə edilə bilməyən hansı nəticəni verdiyini araşdırır və alınan cavabı tranzitə söykənən milli iqtisadiyyat kontekstində oxuyur. Tədqiqat iki mərhələdən ibarətdir. Birinci mərhələdə inteqrativ ədəbiyyat icmalı aparılmış, Scopus, Web of Science Core Collection və Google Scholar bazalarında 2012-ci ilin yanvarından 2026-cı ilin martına qədərki dövrü əhatə edən axtarış 412 qeyd vermiş, dublikatların çıxarılması və tam mətn qiymətləndirməsi sonrası 65 mənbə altı tematik ox üzrə kodlaşdırılaraq sintezə daxil edilmişdir. İkinci mərhələdə alınan sxem Azərbaycanın strateji sənədləri, beynəlxalq təşkilat hesabatları və sahə statistikası ilə tutuşdurulmuşdur. Modelə əsaslanan mənbələr göstərir ki, emissiyaların azaldılması ilə dövrəli layihələndirmənin vahid optimallaşdırma məsələsi kimi həlli xərcləri 31 faizədək, emissiyaları isə 12–40 faiz aralığında azaldır; lakin bu nəticələr yalnız maliyyə kanalları, rəqəmsal potensial, idarəetmə hazırlığı və geoekoloji hesabatlılıq mövcud olduqda özünü doğruldur. Ölkə səviyyəsində qiymətləndirmə dəhliz infrastrukturuna yönələn kapitalın emissiya idarəçiliyi alətləri ilə uzlaşmadığını, karbon qiyməti ilə müşayiət olunmayan büdcə dəstəyinin isə xüsusi yaşıl kapitalı uzunmüddətli saxlaya bilmədiyini aşkar edir.
Açar sözlər: karbonsuzlaşdırma, qapalı dövrəli təchizat zənciri, dayanıqlı logistika, yaşıl maliyyə, geoekoloji monitorinq, orta dəhliz, Azərbaycan